Black Christmas – Bob Clark 1974

Black Christmas

Yönetmen:Bob Clark
Senaryo:Roy Moore
Oyuncular:Olivia Hussey, Keir Dullea, Margot Kidder, Andrea Martin
Yapım Yılı: 1974
Ülke: Kanada


Korku Filmleri Yorumu: Geçen yıl izlediğim tüm filmler içinde sanırım en heyecan verici olanlar şunlardı: Sympathy for Mr. Vengeance (Chan Wook Park), Fallen Angels (Wong Kar Wai), Bittersweet Life (Woon Ji Kim), Pan’ın Labirenti (Guillermo Del Toro – Bu Cuma nihayet dünya prömiyerinden neredeyse bir yıl sonra ülkemizde de vizyona giriyor) ve 74 yapımı Black Christmas. Ama özellikle bir korku sineması tutkunu oluşum nedeniyle üzerimde en büyük sarsıntı yapan filmin de Black Christmas olduğunu belirtmeliyim.

Black Christmas’ı bu kadar geç seyretmiş olmamın geçerli nedenleri var aslında. Bir kere öncelikle korku sinemasındaki slasher (kanlı cinayet) türünü çok fazla hazzetmem. Diğer bir neden de Carpenter’ın kendini meşhur eden Halloween serisini, bu film, yani Black Christmas üzerine kurduğunu bilmemdi. Açıkçası Halloween da çok fazla sevdiğim bir seri değildir. Çünkü korku türünü işlevsel olduğu zaman seviyorum, yani korkuttuğu zaman. O adrenalin ve gerilim duygusuna bağımlıyım. Ancak örneğin Halloween ya da Jason vb gibi ikonik kötücül figürler üzerine yüklenen ve kötülüğü ehlileştirerek popularize etmek yoluyla katilleri birer anti-kahraman suretinde yeniden sunan bu tür “slasher” yapımları bu gerilim duygusunu yok ediyor ve korkuyu ehil bir popüler tüketim aracına indirgiyorlar. Halbuki kontrol edilemeyen ve ikonik olmayan, dışında duramaycağınız bir korku biçimi bence çok daha etkili. Neyseeee…

2006’da bir tekrar çekimi yapıldı Black Christmas’ın. Üzerine bir de Vietnam Savaşı’nın popüler korku sinemasının doğuşuna etkileri üzerine bir okuma yapıyordum ki Bob Clark’ın ismiyle karşılaştım. Aslen Kanadalı bir yönetmen olan Clark yine 74 yılında çektiği Dead of Night isimli zombi filmiyle bu fenomenin tam kalbine nüfuz etmiş ve Vietnam’ın, Korku Kültürü üzerine etkisini en etkin biçimde sosyal bir sorunun gırtlağını sıkarak irdelemiş bir yönetmen olarak karşıma çıktı. (Vietnam’dan evine zombi olarak dönen ve ölmek isteyen ancak ölemeyen bir askerin üzerine kurduğu bir korku-dram) Yönetmenin aynı yıl içinde çektiği Black Christmas ise, kendinden sonraki korku sinemasını çok büyük öçlüde etkilemiş başlı başına BİR FENOMEN. Yani Bob Clark, popüler korku sineması açısından bir yılda çektiği bu iki filmle çok büyük bir fenomen.

Ancak Black Christmas’ın da aslında UÄžURSUZ ya da LANETLİ FİLMLER başlığı altında irdelenmesi gerektiğini düşünüyorum. Çünkü Dead of Night’ın aksine, Black Christmas ile Clark, çok büyük tepki çekmiş. Özellikle Hiristiyan ve tutucu kesimler kendisini kutsal ve mutlu bir zaman olan yılbaşı dönemini bir korku ve işkence periyodu olarak sunduğu ve o dönemki özgürlükçü gençliğin tutucu kesimle sürtüşmesini bu denli sert bir biçimde ele aldığı için çok fazla eleştirmişler. Film ABD’de vizyona girdiğinde de başka bir isimle girmek zorunda kalmış zaten. Ama sonrası Clark için hiç hoş olmamış. Sadece iki filminden de olsa yola çıkarak diyebilirim ki Clark, müthiş bir korku sineması ustasıymış. Özellikle BC’daki gerilimi daha önce hiçbir filmde bu denli yoğun biçimde hissetmediğimi söylemeliyim. Ve bu bir tesadüf olamaz. Adam gerçekten bir gerilim ustası. Ama buna karşılık Clark’ın sonraki filmografisine bakıldığına bu filmdeki anlatım başarısı, ve her iki filmdenki tematik özgünlüğe kıyas dahi olmayacak bir sıradanlıkla karşılaşıyoruz. Büyük bir yönetmen adayı böylece yapımcı sinemasına düşen gelenekselin ve hazımsızlığın gölgesinde yok edilmiş.

Clark’ın Black Christmas sonrası en büyük başarısı ise oldukça trajikomik bir biçimde “A Christmas Story” adlı, aile değerleri vb gibi saçmalıkları ılıman ve esprili bir dilde irdelediği gerzek bir komedi. Afaroz edilen birinin dine yeniden kabul edilme çabası olarak değerlendirileblir bu yapım. Ama her ne olursa olsun Black Christmas, bir yaratıcı ve usta yönetmenin gücünü ve geleceğini emen, çok güçlü çekim kuvvetine sahip karanlık ve uğursuz bir kütle.

Film, yılbaşından hemen önce, kızlar yurdu gibi nitelendirilebilecek bir evde geçiyor. Eve sapık telefonları geliyor (ve telefonlar gerçekten de çok sinir bozucu ve sapıkça) ve oluşacak gerilim kasırgasının ilk esintileri böylece sunulmuş oluyor. Tatil dönemi olduğu için kızların büyük bölümü ailelerinin yanına gidiyorlar ancak tek tük de olsa evde kalacak olan asıl kızlarımız için eziyet ve ölümden beter gerilim dolu saatler beklenmekte. Tek bir şey söyleyeceğim bunun dışında, bu filmin doğrudan konusu ile ilgili olarak: BU Film, “telefonla arayan sapık katil aslında evin içinde!!!” – the killer is in the house!!! (çatı katında) uygulamasının korku sinemasındaki ilk örneğidir :))

Kutsal ve kutlu tatilde evlerine gidip mutluluğa gömülmek yerine, belirsiz geleceklerini, kürtaj olup olmamayı, uyuşturucuyu, ağız dolusu küfürler eşliğinde inceleyen, cinsel özgürlükleri muntazaman teslim edilmiş elde kalan bu bir avuç huzursuz kızımız için Yılbaşı tüm belirgin sınırları ve gerçeğin bir hayli berisinde kalmış masalsı fluluğu ile bir zıtlaşma kutubudur. Film arka planına oldukça silik bir biçimde oturttuğu bu anlam üzerinde müthiş bir gerilim gücüne erişiyor. Hayatımda gördüğüm en sinir bozucu katil tiplemesi ile karşı karşıyayım. Telefon konuşmalarında ve son ses, canhıraş, bütünüyle anlamsız !!! çığlıkları ile katil, şimdiye dek gördüğüm en asab bozucu ve sinir yıpratıcı sunumu gerçekleştiriyor. Asıl katlanılmaz olanı da olaylara büyük ölçüde onun, yani katilin gözünden bakıyor oluşumuz. Bu kadar antipatik ve bu kadar asab bozucu bir vizörü göz olarak kabul etmek rahatsızlık hissinin daha da büyümesine neden oluyor. Film aslında, ey sen bu kızları yargılayan ve ahlaksızlıkla suçlayan toplum, ey sen kutlu ve mutlu etliye sütlüye dokunmayan pasif izleyici, şimdi onların biletlerini kes, cezalarını ver onların, katil sensin diyor ve lafın ne kadar boş olduğunu gösteriyor. Kimse kimseyi cezalandıramaz ya da yargılayamaz çünkü salt ahlak ya da hak bir diğerini diğerinden daha az zavallı yapmaz.

Eğer 70’li yılların bağımsız kuzey amerika korku sinemasına yabancı iseniz bu filmdeki pek çok unsuru yadırgayabilirsiniz. Evet gerilirsiniz, o kesin, hem de çok gerilirsiniz ama yine de bu yadırgama ve yakıştıramama hissi olacaktır. Bu hissin oluşmasına neden olacak olan şey, filmdeki gülmece unsurlarının absürdlüğü ve dizimidir. Örneğin yurt müdiresi, polis müfettişi, memuru ve polis merkezindeki absürd-komik diyaloglar bu hissi doğurabilir. Bu film, bu yöntemi kullanışı itibarıyla yine aynı ekole ait olan Wes Craven’ın Last House On The Left filmini andırıyor örneğin. Bu biçimi en iyi şöyle anlatabilirim: Bu alıştığımız, günümüz korku sinemasında örneklerini sıkça gördüğümüz popüler bir korku-komedi biçimi değil. Günümüzün korku-komedi olarak nitelendirilebilecek türündeki komedi unsuru filmin ayrıştırılamaz, senaryo ve öykü düzleminde bile var olan asıl bir parçasıdır. Absürdite biçimin ta kendisidir. Oysa 70 ler bağımsız korku sinemasında bu sunum çok daha farklı işler. Absürdite filmin öz ve asıl parçası değildir. Senaryonun özünden bağımsızdır ve bu nedenle öyküyü ya da gerilimi indirgemek amacıyla kullanılamaz. Absürdite bu filmlerde, filmin içinde, aslında gereksiz ve hatta kusur gibi görünen küçük parçalar biçiminde ortaya çıkar. Filmde gereksiz gibi görünen, aslında düpedüz birer komedi filmine aitmiş gibi görünen bazı karakterler ve olaylar aracılığı ile verilir ve sağlanır; buna karşılık film ve öykü tüm gerilimi ve ciddiyeti ile akmaktadır.

Gereksiz gibi görünen bu absürdite parçalarının işlevi ise aslında çok açıktır. Hem Last House On The Left’de hem de Black Christmas’da (tesadüfen her ikisinde de Polistir bu komedinin kaynağı – bunun aslında toplumsal anlamda alt mesajları da vardır – ciddi olması ilk gereken bu zatlar ciddiyetin doruk yaptığı gerilim türünde komedi kralıdırlar) absürdite, algısal zıtlık bilinci yaratacak kutuplar oluşturmak amacıyla kullanılır. Keza film aslında saf korku ve gerilim üzerinedir. Ancak içerisine yerleştirilen ve filmin geneline yayılmaktan alıkonan absürdite ve komedi adacıkları, bu gerilim ve korku hissinin çarpımlanarak katsayılarla artmasına yarayan algısal referans noktaları oluştururlar.

Son söz: MUTLAKA GÖRÜN: Black Christmas, izlediğim en iyi on korku filmi listesine hiç habersiz ve hesapsız giriverdi, oldukça da haklı biçimde girdi. SAf SAF SAF gerilim. Müthiş bir film. Eskiden gerçekten de korku filmi çekiyorlarmış, şimdiki Holywood saçmalığına ve özel efekt budalalığına dayanamıyorum.










ÖNEMLİ DİPNOT: Nereden aklıma geldi tam bu zamanda Clark’ın bu filmini yorumladım bilmiyorum ama az önce okuduğum bir haberle çok şaşırdım. Ben bu yazıyı yazdıktan bir gün sonra Clark ölmüş:

Sarhoş Şöför Dehşeti

Yönetmen Bob Clark ve oğlu trafik kazasında öldü! (5 Nisan 2007)
A Christmas Story, Children Shouldn’t Play With Dead Things ve Black Christmas gibi kült filmlerin yönetmeni Bob Clark, oğlu ile birlikte bulunduğu arabanın sarhoş bir şöförün kullandığı kamyona çarpması sonucu yaşamını yitirdi.
67 yaşındaki sinemacı, aktif olarak film yapmaya devam ediyordu. Spring Broke isimli bir komedi filmi üzerinde çalışıyor, remake’i hazırlanan Howard Stern’s Porky’s filminin senaryosunu elden geçiriyordu.
Sinemacının 22 yaşındaki aktör ve müzisyen oğlu Ariel ise babasının çektiği Baby Geniuses filminde rol almıştı.
24 yaşındaki şöför Hector Velazquez-Nava, olaydan sonra tutuklandı.

Gokhan Toka
Gokhan Toka on FacebookGokhan Toka on InstagramGokhan Toka on LinkedinGokhan Toka on TwitterGokhan Toka on Youtube

One thought on “Black Christmas – Bob Clark 1974

Comments are closed.